Vier paranoten en je cholesterol zakt een maand lang. Het klinkt als een wondermiddel uit de notenbak, en het verhaal gaat deze week opnieuw rond. Plant Based News schreef er op 22 oktober 2026 over, naar aanleiding van een video van de Amerikaanse voedingsyoutuber Mic the Vegan. Wij zochten het onderzoek zelf op. Het blijkt geen nieuwe studie te zijn, en dat verandert hoe je de kop moet lezen.
Het onderzoek is dertien jaar oud en piepklein
De proef die alle aandacht trekt verscheen in 2013 in het Journal of Nutrition and Metabolism. Braziliaanse onderzoekers van de federale universiteit van Santa Maria lieten tien gezonde vrijwilligers op vier momenten een portie paranoten eten, namelijk 0, 5, 20 of 50 gram. Daarna namen ze bloed af na een paar uur, na een en twee dagen, na vijf dagen en na dertig dagen.
Een paranoot weegt ongeveer 5 gram, dus de portie van 20 gram komt neer op vier noten. In die groep daalde het LDL, het cholesterol dat je liever laag hebt, volgens Plant Based News binnen een etmaal van ongeveer 85 naar 65 milligram per deciliter. Die lagere waarde zou ook na een maand nog zichtbaar zijn geweest. Het HDL steeg juist.
Tien mensen is een heel kleine groep, en de deelnemers hadden geen hoog cholesterol. Mic the Vegan zegt dat zelf ook, met de woorden “We need to study this more”. De samenvatting van het artikel noemt als harde uitkomst vooral het effect na negen uur. Wat er na dertig dagen overbleef, staat er minder stellig in. Een maandlange werking op basis van één portie is dus een opvallende waarneming, geen bewezen effect.
In de video zie je hoe Mic the Vegan de studies een voor een doorloopt, inclusief de proeven waarin het effect tegenviel.
Wat later onderzoek liet zien
Na 2013 volgden een paar gerandomiseerde proeven, en die maken het verhaal minder spectaculair. Een overzichtsstudie van drie van die proeven vond geen duidelijk verschil in LDL. Volgens Plant Based News zit daar wel een kanttekening bij. In twee proeven kregen de deelnemers ontvet paranotenmeel in plaats van hele noten, en in die groepen slikte het grootste deel al een statine. Een extra daling bovenop een cholesterolremmer is moeilijk te meten. Bij kinderen met obesitas die hele noten aten, daalde het LDL wel met zo’n 14 punten.
Mijn lezing is dat paranoten interessant blijven, maar dat niemand op basis hiervan een pil moet laten staan. Wie medicijnen gebruikt tegen een hoog cholesterol, bespreekt dat met de huisarts en niet met een notenzak.
Selenium is de reden om niet door te eten
Hier zit het deel dat in de koppen bijna altijd ontbreekt. Paranoten zijn de rijkste bron van selenium die we kennen, en juist daarom kun je er makkelijk te veel van eten. Het Voedingscentrum schrijft dat je met een handje paranoten al meer binnenkrijgt dan de aanvaardbare bovengrens. Eén keer daarboven zitten geeft geen klachten, maar elke dag een handje is geen goed idee.
Die bovengrens is in 2023 opnieuw vastgesteld door de Europese voedselautoriteit EFSA, op 255 microgram selenium per dag voor volwassenen. In haar advies noemt EFSA twee groepen die daar wel overheen kunnen gaan, namelijk mensen die hooggedoseerde supplementen slikken en mensen die regelmatig paranoten eten. Haaruitval is een van de eerste signalen van te veel selenium.
Hoeveel selenium er in één noot zit, verschilt sterk per partij en per boom. Daarom houden voedingsorganisaties het bij een vuistregel. Plant Based News adviseert er hooguit een of twee per dag te eten. Het Voedingscentrum zegt het iets losser, met af en toe een paar paranoten en verder afwisselen met andere noten.
Wat je er in de praktijk mee doet
Voor wie plantaardig eet is selenium geen bijzaak. Zonder vis en eieren zijn er minder vanzelfsprekende bronnen, en in de vernieuwde Schijf van Vijf staat bij de plantaardige invulling niet voor niets het advies om noten af te wisselen. Een paranoot in je handje gemengde noten past daar prima in.
Het advies voor volwassenen is ongeveer 30 gram ongezouten noten per dag, aldus het Voedingscentrum. Maak daar niet zes paranoten van, maar een mengsel met bijvoorbeeld walnoten, amandelen en hazelnoten. Over amandelen schreven we eerder hoe een studie naar amandelen als tussendoortje ook net anders uitpakte dan de koppen beloofden.
Er is nog een reden om de paranoot met zorg te kopen. De bomen groeien vooral wild in het Amazonegebied, in Brazilië en Bolivia, en hebben het omringende bos nodig om vrucht te dragen. Plant Based News wijst erop dat ontbossing voor veeteelt die oogst bedreigt. Zo hangt een kleine noot in je ontbijt toch samen met een groot verhaal.
