Beschuit met muisjes: zijn muisjes vegan en waar komt de traditie vandaan?

Er is een baby geboren, en dus komt de beschuit op tafel met een dikke laag roze of blauwe muisjes. Het is een van de weinige eettradities die bijna elk Nederlands gezin kent. Culy dook deze week in de geschiedenis ervan, in Waarom eten we beschuit met muisjes bij een geboorte?. Voor wie plantaardig eet, ligt er een andere vraag op tafel. Kun je gewoon meedoen, of zit er in die feestelijke boterham iets dierlijks?

Het antwoord verrast veel mensen. Het probleem zit niet alleen in de kleur.

Waar de traditie vandaan komt

Kort samengevat uit het verhaal van Culy. Een bevalling was eeuwenlang gevaarlijk voor moeder en kind, en als het goed afliep, kregen familie en buren iets zoets. Anijs kreeg daarbij een vaste plek, omdat men geloofde dat het de melkproductie stimuleerde en goed was voor het herstel van de kraamvrouw. Bewijs daarvoor is er niet, maar het geloof was sterk genoeg. Vanaf de achttiende eeuw werden anijszaadjes met suiker omhuld en uitgedeeld. De naam muisjes komt waarschijnlijk van het steeltje aan het zaadje, dat met wat fantasie op een muizenstaartje lijkt.

Beschuit was in die tijd een luxeproduct, en dus geschikt voor een bijzondere gelegenheid. Landelijk werd de combinatie pas echt bekend in 1938, toen muisjesfabrikant De Ruijter bij de geboorte van prinses Beatrix een groot blik oranje muisjes aan het Koninklijk Huis aanbood. De blauwe muisjes zijn jonger dan je denkt. Lange tijd waren er alleen roze muisjes voor een meisje en witte voor een jongen, en pas in 1994 kwamen de blauwe erbij.

Zijn muisjes vegan?

De basis wel. Een muisje is een anijszaadje met een suikerlaagje, en anijs, suiker en zetmeel zijn plantaardig. Het verschil zit in de kleurstof, en daar maakt het uit welke kleur je koopt. Dit staat er volgens de productinformatie bij Albert Heijn op de verpakkingen van De Ruijter, het bekendste merk.

Karmijn, ook bekend als E120, wordt gemaakt van cochenilleluizen. Dat zijn kleine insecten die op cactussen leven en gedroogd en vermalen een dieprode kleurstof leveren. Het is een van de meest gebruikte natuurlijke rode kleurstoffen, en je komt hem ook tegen in snoep, yoghurtdrank en sommige cosmetica. Op deze site zagen we het eerder ook bij de snoepjasjes van M&M’s. Voor veganisten, en ook voor veel vegetariërs, valt karmijn af. Roze muisjes zijn dus niet vegan, de blauwe op basis van de ingrediëntenlijst wel. Dat is een opvallende ongelijkheid voor een traktatie die juist voor beide geslachten bedoeld is.

Het glansmiddel is overigens geen probleem. Daarvoor gebruikt De Ruijter carnaubawas, een plantaardige was van de bladeren van een Braziliaanse palm.

En de beschuit?

Hier zit de tweede verrassing. Een klassieke beschuit lijkt een simpel product van bloem, suiker en gist, maar de gewone Bolletje beschuit bevat volgens de ingrediëntenlijst ook een klein percentage vrije-uitloopeieren. De variant Echte beschuit heeft er zelfs iets meer in. Zelfs als je blauwe muisjes kiest, is het geheel dan dus niet plantaardig.

Er zijn wel beschuiten zonder ei. Bolletje heeft een paar vezelrijke varianten, zoals de volkoren en de meerzaden boerenbeschuit, die bij Albert Heijn als veganistisch staan aangemerkt. Bij huismerken en andere merken loopt het uiteen, dus kijk op de verpakking naar ei en melk in de ingrediëntenlijst. Let ook op de allergenenvermelding. De zin “kan sporen bevatten van melk” betekent dat het product in een bakkerij wordt gemaakt waar ook melk wordt verwerkt, niet dat het erin is verwerkt.

Zo maak je een plantaardige beschuit met muisjes

Wil je bij een kraamvisite of op je eigen kraamfeest gewoon meedoen, dan is het met een paar keuzes goed te regelen.

• Beschuit zonder ei, zoals een van de vezelrijke varianten die als vegan staan aangemerkt.
• Plantaardige boter of een romige margarine om de muisjes aan te laten plakken. Zonder vet blijven ze niet liggen.
• Blauwe en witte muisjes in plaats van roze.
• Voor een meisje kun je de roze kleur op een andere manier toevoegen, bijvoorbeeld met een dun laagje frambozenjam onder de witte muisjes. Dat is geen traditie, maar het oogt feestelijk en is wel helemaal plantaardig.

Het is opvallend hoe een traditie die zo vanzelfsprekend voelt, bij nadere inspectie uit verschillende fabrieken en recepturen bestaat. De anijs komt van een plant, de suiker van biet of riet, en de rode kleur van een luis. Wie dat weet, kan bewust kiezen zonder dat er iemand iets van hoeft te merken op het kraamfeest. En als je zelf niet veganistisch bent maar wel kraambezoek krijgt van iemand die het is, is een pak blauwe muisjes en een vegan beschuit in de kast een kleine moeite.