Hoge voedselprijzen en dure diesel: merk je het straks in je mandje?

Boodschappen die steeds duurder worden en brandstof die de pan uit rijst. Volgens een achtergrondstuk dat Foodlog vanochtend publiceerde is dat een gevaarlijke combinatie. In de Verenigde Staten mort het publiek over de kosten van de dagelijkse boodschappen en van benzine en diesel, en in Frankrijk spelen die twee kosten vermoedelijk mee in de felle protesten tegen de regering. De vraag die dat oproept ligt voor de hand. Komt dat ook naar Nederland, en merk je het straks aan de kassa?

Wij hebben gekeken wat de Nederlandse prijscijfers daarover zeggen. Het antwoord is verrassender dan je na zo’n kop zou verwachten.

Diesel fors duurder, boodschappen juist niet

Het CBS houdt elke maand bij hoe de prijzen van honderden producten veranderen. In de cijfers over september 2026 springt diesel er meteen uit. Een liter diesel was 45,8 procent duurder dan in september 2025, benzine 24,9 procent. Dat is het deel van het verhaal dat in Nederland dus net zo goed speelt.

Bij eten zie je dat nog niet terug. Voedingsmiddelen waren in september 2026 als geheel 1,7 procent goedkoper dan een jaar eerder. In augustus lag dat verschil op 0,7 procent. Waar Foodlog een beeld schetst van mensen die hun boodschappen niet meer kunnen betalen, gaat het in Nederland op dit moment de andere kant op, althans gemiddeld. Dat betekent niet dat je boodschappen goedkoop zijn, want de prijsstijgingen van de afgelopen jaren zitten er nog gewoon in. Maar er komt op dit moment niet nog iets bovenop.

Welke producten wel en niet in prijs stegen

Onder het gemiddelde zitten grote verschillen. Dit is de prijsverandering in september 2026 ten opzichte van september 2025 voor een aantal producten die je in een plantaardig of flexitarisch mandje tegenkomt, plus een paar dierlijke producten ter vergelijking. Alle cijfers komen van het CBS.

Een paar dingen vallen op. Eieren zijn de duidelijke uitschieter, met bijna 12 procent erbij. Bij groente is het beeld gemengd. De vruchtgroenten die je in de herfst vooral uit de kas of uit het buitenland haalt, zoals tomaat en paprika, werden duurder. Groente als geheel werd juist iets goedkoper. Peulvruchten en pasta, de basis van veel plantaardige maaltijden, gingen allebei omlaag.

Dat rundvlees zoveel goedkoper werd, is opvallend, want de daling van de vleesconsumptie in 2025 werd vorige week nog deels aan duur rundvlees toegeschreven. Daarover schreven we in ons stuk over de vleescijfers van 2025. De prijs van een jaar later laat zien dat zo’n beeld snel kan draaien.

Waarom diesel niet meteen in je mandje zit

Brandstof is maar één van de kosten in een pak linzen of een krop sla. Er zitten ook de grondstof zelf, verpakking, lonen, energie voor kassen en koelhuizen en de marge van de winkel in. Een duurdere liter diesel maakt het vervoer duurder, maar hoe en wanneer dat doorwerkt in de schapprijs is niet uit deze cijfers af te lezen. Daar zijn ook contracten en concurrentie tussen supermarkten voor bepalend. Hoe hard die concurrentie kan zijn, zag je onlangs nog bij de prijzenslag rond stroopwafels van 38 cent.

Wat wel uit de tabel blijkt, is dat de goedkope basis van plantaardig eten op dit moment niet onder druk staat. Gedroogde of ingeblikte bonen, kikkererwten en linzen, pasta en bevroren groente werden in een jaar niet of nauwelijks duurder, of zelfs goedkoper. De grootste stijgers in dit lijstje waren eieren en vruchtgroenten zoals tomaat en paprika.

Wat je er in de winkel mee kunt

Wie zijn boodschappen in de gaten houdt, heeft aan deze cijfers een paar bruikbare aanknopingspunten. Een maaltijd die draait op peulvruchten, pasta of rijst en groente uit de vriezer is op dit moment niet duurder dan vorig jaar. Kasgroente als paprika en tomaat kun je in de herfst deels vervangen door wat er nu in Nederland van het land komt, zoals kool, pompoen, wortel en prei. Wat in het seizoen is, hoeft niet van ver te komen of in een verwarmde kas te groeien.

Of de dure diesel later alsnog in de schappen terechtkomt, laten de komende maandcijfers van het CBS zien. Voor nu is de les uit de Amerikaanse en Franse onrust vooral dat een land met dure boodschappen en dure brandstof onrustig wordt. In Nederland stijgt op dit moment alleen dat laatste. Wij houden het in de gaten.