Minder rood vlees, meer groente en peulvruchten, en 4,5 miljoen minder gevallen van chronische ziekte. Met dat getal kopte Plant Based News op 18 oktober een Britse studie die in september in het European Journal of Nutrition verscheen. Het klinkt als een duidelijk antwoord op de vraag of minder vlees de moeite waard is. Maar wat is er precies berekend, voor wie geldt het, en hoeveel moet er op je bord veranderen? Dat staat niet in het nieuwsbericht, wel in de studie zelf.
Een rekenmodel, geen proef met mensen
De onderzoekers hebben niemand minder vlees laten eten. Ze gingen uit van de Britse klimaatdoelen, die mikken op 35 procent minder vlees in 2030 en 50 procent minder in 2050. In eerder werk hadden ze al gesimuleerd hoe Britse volwassenen hun eetpatroon zouden aanpassen als de overheid met campagnes, een belasting op vlees en subsidie op groente en peulvruchten zou werken. In deze nieuwe studie rekenden ze uit wat die verschuiving over dertig jaar zou betekenen voor hart- en vaatziekten, diabetes type 2 en darmkanker.
Het uitgangspunt is een land waar flink vlees wordt gegeten. Britse mannen kwamen volgens de gegevens uit 2019 op bijna 590 gram rood en bewerkt vlees per week, vrouwen op ongeveer 400 gram. In het scenario met 50 procent minder vlees komen de onderzoekers uit op 4,5 miljoen minder ziektegevallen onder alle Britse volwassenen samen, opgeteld over dertig jaar. De onzekerheid is groot. De bandbreedte loopt van 0,6 tot 8,1 miljoen, iets wat de auteurs zelf ook benoemen. Ze noemen hun uitkomsten verkennende schattingen.
Hoeveel vlees je daarvoor laat staan
Het mooiste deel van het onderzoek zit in een tabel die in geen enkel nieuwsbericht terugkomt. Daarin staat per dag hoeveel minder vlees en hoeveel meer groente en peulvruchten het model gemiddeld per volwassene aanneemt. Wij hebben de cijfers van het scenario met 50 procent minder vlees omgerekend naar een week.
| Per volwassene, 50 procent minder vlees | Mannen | Vrouwen |
|---|---|---|
| Rood vlees | 22,5 g per dag minder, ongeveer 160 g per week | 15,5 g per dag minder, ongeveer 110 g per week |
| Bewerkt vlees | 20,5 g per dag minder, ongeveer 145 g per week | 11,9 g per dag minder, ongeveer 85 g per week |
| Peulvruchten | 83 g per dag meer, ongeveer 580 g per week | 50 g per dag meer, ongeveer 350 g per week |
| Groente | 243 g per dag meer | 172 g per dag meer |
Aan de vleeskant valt het mee. Voor een vrouw gaat het om ongeveer 195 gram rood en bewerkt vlees per week minder, voor een man om ruim 300 gram. Aan de plantaardige kant is de verandering veel groter, en dat is geen toeval. Het model vult de weggelaten calorieën aan met groente en peulvruchten, en die bevatten per gram veel minder energie dan vlees. Om op hetzelfde aantal calorieën uit te komen, heb je dus veel meer gram nodig. De onderzoekers merken zelf op dat het een open vraag is of mensen zulke grote porties echt gaan eten.
De winst zit vooral in wat erbij komt
Daarmee komen we bij de conclusie die wij het belangrijkst vinden. Ongeveer driekwart van de gezondheidswinst kwam in het model door het eten van meer groente en peulvruchten, en niet door het weglaten van vlees. Bijna alle extra levensduur, zo’n 95 procent, kwam van minder sterfte aan hart- en vaatziekten. Onbewerkt kippenvlees telde in het model niet mee, omdat het verband tussen wit vlees en ziekte niet duidelijk genoeg is.
Dat verandert de vraag die je jezelf kunt stellen. Niet alleen hoeveel vlees laat ik staan, maar vooral wat leg ik ervoor in de plaats. Wie vlees vervangt door een kant-en-klare burger en verder niets aan zijn groente verandert, haalt volgens deze berekening het grootste deel van de winst niet binnen.
Hoe dit zich verhoudt tot Nederland
De studie gaat over het Verenigd Koninkrijk, dus de getallen zijn niet een op een over te zetten. Maar de richting past goed bij Nederland. Volgens het Voedingscentrum eten volwassenen hier gemiddeld 167 gram groente per dag, terwijl het advies minimaal 250 gram is. De extra groente uit het Britse model is dus geen overdreven luxe, het is ongeveer het gat dat wij zelf ook nog moeten dichten. Voor peulvruchten adviseert het Voedingscentrum minstens 250 gram per week, en 430 gram als je geen vlees eet. De extra peulvruchten in het model zitten daar voor vrouwen dicht tegenaan en voor mannen ruim boven.
We eten in Nederland al minder vlees dan twintig jaar geleden, zo bleek deze maand uit de jaarlijkse vleesberekening van Wageningen. Maar die daling ging deels naar kip, en dat telt in dit model nergens mee. Wat wel telt is een pan linzensoep, een bak bonen in de chili of een extra schep groente naast de pasta. Het verband tussen rood vlees en diabetes in het bijzonder bespraken we eerder in ons stuk over de grote vleesstudie.
Een rekenmodel bewijst niet dat jij persoonlijk een ziekte voorkomt. Het laat zien wat er op de schaal van een heel land kan gebeuren als veel mensen een beetje schuiven. En het geeft een eerlijk antwoord op de vraag hoeveel er moet veranderen. Een paar honderd gram vlees per week minder, en vooral een stuk meer groente en peulvruchten erbij.
