Manukahoning is de duurste honing in het schap, en dat heeft een reden. Hij komt uit Nieuw-Zeeland, van bijen die nectar halen bij de bloemen van de manukastruik, en hij staat bekend om zijn sterke antibacteriële werking. Veganisten laten hem staan, want honing is een dierlijk product. Onderzoekers van Aston University in Birmingham laten nu zien dat een deel van die werking ook zonder bijen na te maken is. VegNews kopte er deze week mee dat vegan manukahoning mogelijk op weg is naar de winkel.
Dat laatste is te vroeg gejuicht. Wie het onderzoek zelf leest, ziet iets anders dan een nieuw potje voor op je boterham, en juist dat maakt het interessant.
Wat de onderzoekers hebben gemaakt
Het team van Jonathan Cox, docent biowetenschappen aan Aston University, begon met een bestaande vegan kunsthoning. Zulke alternatieven worden gemaakt van suikersiroop en bootsen de dikte, de suikerstructuur (suikers plus inuline, een plantaardige vezel) en de smaak van honing na, zonder iets van bijen. Aan die basis voegden de onderzoekers stoffen toe die in manukahoning de antibacteriële werking leveren. Twee bleken het belangrijkst, namelijk methylglyoxaal, afgekort MGO, en waterstofperoxide.
Dat MGO is de stof die je ook op potjes manukahoning ziet staan, als een getal zoals MGO 100 of MGO 500. Het zit van nature in hoge concentraties in manukahoning en is de belangrijkste reden dat die honing antibacterieel werkt. Waterstofperoxide komt in gewone honing vrij door een enzym dat bijen toevoegen. De onderzoekers voegden het niet als vloeistof toe, maar gebruikten enzymsystemen die het in de honing zelf aanmaken.
Die aangepaste kunsthoning testten ze in het lab tegen Mycobacterium abscessus, een bacterie die heel slecht reageert op antibiotica en lastige infecties van de longen, huid en weke delen kan veroorzaken. Eerder onderzoek van dezelfde groep liet al zien dat echte manukahoning tegen deze bacterie werkt. De beste vegan versies, met MGO plus het enzymsysteem voor waterstofperoxide, remden de bacterie niet alleen maar doodden haar ook. De resultaten staan in het wetenschappelijke tijdschrift PLOS One.
Werkt het hetzelfde als echte manukahoning?
Deels. Het onderzoek laat zien dat je met deze twee stoffen een belangrijk deel van de werking kunt nabootsen tegen één bacterie, in een laboratorium. Dat is iets anders dan een volledig gelijkwaardig product. Onderzoek waar Cox ook aan meewerkte, liet eerder zien dat de werking van manukahoning tegen luchtwegbacteriën niet helemaal te verklaren is met suiker en MGO alleen. Er zitten nog meer stoffen in echte honing die meedoen, en die zijn nog niet allemaal in kaart gebracht.
Ook belangrijk: dit gaat over de werking op bacteriën in een kweekbakje, niet over wat honing doet als je hem eet. De gezondheidsclaims die je rond manukahoning tegenkomt, zoals dat een lepel per dag je weerstand opkrikt, worden door dit onderzoek niet ondersteund en ook niet weerlegd. Het gaat over een heel specifieke toepassing.
Wanneer komt hij?
Niet binnenkort in de supermarkt, en waarschijnlijk niet eens als iets om op te eten. Cox zegt zelf waar hij aan denkt. Op langere termijn kan het onderzoek volgens hem helpen bij de ontwikkeling van antimicrobiële producten voor wondverzorging of andere toepassingen op de huid, zonder grondstoffen van bijen. Dat sluit aan bij hoe manukahoning nu al in de zorg wordt gebruikt, namelijk als medische honing in wondverbanden, gesteriliseerd en volgens strenge eisen gemaakt.
De volgende stappen zijn volgens de onderzoekers het verbeteren van de recepturen, beter begrijpen hoe de verschillende stoffen samenwerken en testen tegen andere ziekmakende bacteriën. Daarna volgen, als het goed gaat, proeven die nodig zijn voordat iets als medisch product mag worden gebruikt. Daar gaan jaren overheen. Een concreet product of een datum noemt niemand.
Er zit wel een interessante kant aan voor veganisten en niet-veganisten tegelijk. Manukahoning is duur en wisselt als natuurproduct per partij in sterkte. Een nagemaakte versie met een vaste hoeveelheid MGO zou voor medisch gebruik juist voorspelbaarder kunnen zijn. Dat de bijenvrije variant er komt, zou dan eerder een kwestie zijn van betrouwbaarheid dan van ethiek.
Welke vegan honing je nu al koopt
Voor op brood, in de thee of door een dressing heb je die medische werking niet nodig, en daar zijn al lang plantaardige alternatieven voor. Ze hebben alleen niets van de werking van manuka.
- Agavesiroop is dun en heel zoet, lost goed op in koude dranken en ligt bij vrijwel elke supermarkt.
- Ahornsiroop heeft een eigen, karamelachtige smaak en past goed bij pannenkoeken, havermout en geroosterde groente.
- Rijststroop en dadelsiroop zijn dikker en minder uitgesproken van smaak, en komen qua structuur het dichtst bij gewone honing.
- Appelstroop is stroperig en fris, en als broodbeleg een heel Hollands alternatief.
- Vegan honing als product bestaat ook. Het is suikersiroop met inuline en smaakstoffen, gemaakt om op honing te lijken. Precies zo’n basis gebruikten de onderzoekers in Birmingham. Kijk op het etiket wat erin zit, want de samenstelling verschilt per merk.
Meer ideeën voor wat je op je brood smeert, staan in ons overzicht van plantaardig broodbeleg uit de supermarkt.
Wat het onderzoek vooral laat zien, is dat de bijzondere werking van manukahoning geen magie is maar chemie, en dat je die chemie kunt ontleden en deels kunt nabouwen. Voor wie geen honing eet omdat het van bijen komt, is dat goed nieuws op de lange termijn. Voor je ontbijt verandert er voorlopig niets.
