Europese boeren gebruiken flink minder chemische bestrijdingsmiddelen dan een paar jaar geleden. Volgens nieuwe cijfers van de Europese Commissie lagen het gebruik en het risico van die middelen in 2024 56 procent lager dan in de periode 2015 tot en met 2017. Foodlog bracht het nieuws op 8 oktober. Een mooie daling, maar wat zegt het over de appel en de spinazie die jij koopt?
Wat de cijfers precies meten
De Commissie volgt sinds 2018 hoe de lidstaten ervoor staan met het terugdringen van chemische gewasbeschermingsmiddelen. De nieuwste stand, over de jaren tot en met 2024, staat op de website van de Europese Commissie en werd eind augustus 2026 gepubliceerd. Het getal van 56 procent is geen telling van kilo’s. Het is een zogeheten risico-indicator, die de verkochte hoeveelheden weegt naar hoe schadelijk een middel is. Een gevaarlijk middel telt dus zwaarder mee dan een mild middel.
Voor de middelen met het hoogste risico is de daling kleiner. Daarvan werd in dezelfde periode 23 procent minder gebruikt. En tussen 2023 en 2024 ging het beide keren een stukje de verkeerde kant op, met een lichte stijging van 3 procent. De Commissie zegt er zelf bij dat je de cijfers samen moet lezen met ander onderzoek, bijvoorbeeld naar resten in rivieren, grondwater en bodem.
Wat er op je groente en fruit zit
Een lagere risico-indicator betekent niet automatisch dat er niets meer op je bord belandt. Daarvoor kijk je beter naar de metingen in winkels en op markten. De Europese voedselautoriteit EFSA verzamelt die elk jaar. In het rapport over 2024 werden ruim 86.000 monsters onderzocht. Daarvan zat 96,7 procent binnen de wettelijke grenzen, en in 58,4 procent van de monsters werden helemaal geen meetbare resten gevonden. Het gaat om producten uit alle EU-landen en om import, dus niet alleen om wat in Nederland wordt geteeld.
Die twee soorten cijfers vertellen samen het eerlijkste verhaal. Er worden minder schadelijke middelen gespoten, en het overgrote deel van wat je koopt blijft ruim binnen de normen. Tegelijk blijft er een klein deel over waarin wel resten boven de norm zitten. Hoe de Nederlandse controles werken en wanneer je je echt zorgen hoeft te maken, lees je in ons eerdere stuk over bestrijdingsmiddelen op groente en fruit.
Wat je er zelf mee doet
Voor je boodschappen verandert er weinig, en dat is goed nieuws. Groente en fruit blijven de basis van een gezond, plantaardig eetpatroon, en de voordelen daarvan wegen ruim op tegen de kleine resten die soms worden gevonden. Was groente en fruit wel even onder de kraan, en schil producten waarvan je de schil toch niet eet. Wie biologisch koopt, kiest voor producten die zonder chemische middelen zijn geteeld. Dat is een persoonlijke afweging, geen noodzaak.
Wij vinden de daling een goed teken, maar ook een cijfer om kritisch te blijven volgen. Een daling van meer dan de helft zegt veel. Het lichte herstel in 2024 laat zien dat het geen vanzelfsprekendheid is. Wie wil weten waar zijn groente vandaan komt en hoe die is geteeld, koopt het liefst seizoensgroente van dichtbij, waar je de teler gewoon kunt vragen hoe hij werkt.
