Donderdag overhandigde een coalitie van zestig partijen het Actieplan Meer Plantaardige Voeding aan de Tweede Kamerleden Joris Lohman (CDA) en Anne-Marijke Podt (D66). Onder die zestig zitten grote supermarkten, cateraars, voedselproducenten, boeren en maatschappelijke organisaties, schrijft ProVeg Nederland, dat zelf aan het plan meeschreef. Dat is een opvallend gezelschap: partijen die het zelden over iets eens zijn, vragen hier om hetzelfde.
De kern van het verzoek is geld. De coalitie wil een Plantaardig Versnellingsfonds van 65 miljoen euro per jaar, waarmee de overheid meebetaalt aan de omslag die de bedrijven zelf al gemaakt hebben. Het plan is geïnspireerd op een vergelijkbaar initiatief in Denemarken, dat daar volgens ProVeg succesvol is gebleken.
Wat er in het plan staat
Het actieplan leunt op vijf pijlers, waarvan ProVeg er drie noemt. De vraag naar plantaardige producten moet worden gestimuleerd. Boeren moeten worden ondersteund als ze overstappen op de teelt van eiwitrijke gewassen, denk aan bonen, erwten en lupine. En de plantaardige inkoop in publieke kantines moet omhoog, dus in ziekenhuizen, gemeentehuizen, scholen en overheidsgebouwen.
De aanleiding is een doel dat de overheid zichzelf al heeft gesteld: in 2030 moet minstens de helft van onze eiwitconsumptie plantaardig zijn. Dat doel staat er al een tijdje, maar de uitvoering lag stil. De coalitie reikt de overheid naar eigen zeggen de hand om haar eigen belofte alsnog waar te maken.
Wat je hiervan merkt in de winkel en de kantine
Eerlijk is eerlijk: op korte termijn merk je er niets van. Een plan dat aan Kamerleden wordt overhandigd is geen beleid, en 65 miljoen euro per jaar is een bedrag dat nog door een begroting moet komen. Wat wél verandert als dit doorgaat, is waar je het minst op let.
De kantine is daarvan het duidelijkste voorbeeld. Inkoopeisen in publieke gebouwen bepalen wat er dagelijks voor honderdduizenden mensen op het bord ligt, zonder dat iemand een keuze hoeft te maken. Dat werkt beter dan campagnes, en dat is ook precies wat onderzoek naar minderen met vlees laat zien: mensen houden het vol als de omgeving meewerkt, niet als ze het in hun eentje moeten volhouden.
De boerenpijler is de interessantste en de minst besproken. Zolang Nederlandse peulvruchten nauwelijks worden geteeld, komen de bonen in je pan uit Canada of Ethiopië. Steun aan de teelt hier verandert op termijn de herkomst van je eten, en dat is precies het soort verandering waar je als koper niets voor hoeft te doen.
Mijn kanttekening
Ik ben hier voorzichtig blij mee, met de nadruk op voorzichtig. Een fonds van deze omvang gaat vooral naar producenten en naar instituties, en de plantaardige eter die nu al elke week bonen kookt, ziet er weinig van terug. Het echte prijsvoordeel zit nog steeds waar het altijd al zat: bij de simpele producten die nooit in een actieplan worden genoemd. Hoe dat er in de supermarkt uitziet, hebben we eerder uitgezocht toen bleek dat plantaardige boodschappen tot dertig procent goedkoper kunnen uitvallen. Tot er iets van dat fonds terechtkomt, is dat de route die je zelf in handen hebt.
