Spaanse olijfolie zou zomaar uit de Amerikaanse supermarkt kunnen verdwijnen. Niet door een nieuw importtarief van president Trump, maar door een voorstel van de Federal Maritime Commission, de Amerikaanse toezichthouder op de internationale scheepvaart. Foodlog zette het gisteren op een rij in Geen Spaanse olijfolie meer naar de VS?, op basis van berichtgeving van Bloomberg. Voor wie in Nederland olijfolie koopt, roept dat een simpele vraag op. Als de Spanjaarden hun olie niet meer kwijt kunnen in Amerika, blijft er dan meer over voor ons, en wordt de fles hier goedkoper?
Wat er op tafel ligt
De ruzie gaat niet over olijfolie maar over havens. Volgens de FMC weert Spanje sinds 2024 Amerikaanse schepen met lading van of naar Israël uit zijn havens. Spanje beroept zich op internationale regels voor de doorvoer van defensiegoederen. De FMC mag op zulke havenweigeringen reageren met sancties, en het voorstel dat nu besproken wordt is fors. Het gaat om een invoerverbod op Spaanse olijfolie, en schepen onder Spaanse vlag zouden 200.000 dollar per bezoek aan een Amerikaanse haven riskeren.
Dat het juist olijfolie treft, is geen toeval. Spanje is veruit de grootste olijfolieproducent ter wereld, goed voor 40 tot 50 procent van de wereldproductie. Het levert ongeveer een derde van de Amerikaanse olijfolie-import, gemeten naar waarde, terwijl de Verenigde Staten zelf maar zo’n 5 procent van hun eigen verbruik produceren. Het is dus een product waarmee je Spanje raakt, maar ook een product dat Amerikanen moeilijk snel elders betaalbaar kunnen inkopen. Belangrijk om te onthouden is dat het om een voorstel gaat. Een diplomatieke oplossing kan het nog van tafel halen.
Wordt je fles hier goedkoper?
Op het eerste gezicht klinkt het logisch. Valt een grote afzetmarkt weg, dan zoekt die olie een andere bestemming, en met meer aanbod in Europa daalt de prijs. Maar de olijfoliemarkt is een wereldmarkt, en het werkt waarschijnlijk minder rechtlijnig.
Amerikanen blijven olijfolie gebruiken. Als ze geen Spaanse olie mogen kopen, kopen ze meer uit Italië, Griekenland, Portugal en Tunesië. Die olie gaat dan niet meer naar andere landen, en daar ontstaat weer ruimte voor Spaanse olie. Een groot deel van het effect schuift zo heen en weer tussen landen, zonder dat er in totaal meer of minder olijfolie op de wereld is. Wat je in Nederland misschien wel zou merken, is een kleine extra druk op de prijs van Spaanse olie op de Europese markt, omdat Spaanse producenten meer moeite moeten doen om hun olie kwijt te raken. Hoe groot dat is, zegt niemand, en zolang het bij een voorstel blijft, gebeurt er niets.
Veel belangrijker voor de prijs van jouw fles is iets heel anders, namelijk de oogst. Na de slechte, droge jaren 2022 en 2023 werd olijfolie flink duurder. Volgens een bericht van Radar op basis van CBS-cijfers ging de prijs in twee jaar tijd met zo’n 50 procent omhoog. Sindsdien is het tij gekeerd. De Spaanse oogst van 2025/26 kwam volgens het Spaanse landbouwministerie uit op ongeveer 1,3 miljoen ton, en voor 2026/27 verwacht de regionale overheid van Andalusië, waar het grootste deel van de Spaanse olijven groeit, alleen al 1,26 miljoen ton, bijna 30 procent meer dan vorig seizoen, meldt Wikifarmer. Bij onze zuiderburen is het effect al te zien. Test-Aankoop mat dat olijfolie in Belgische supermarkten in september 2026 6 procent goedkoper was dan een jaar eerder. Voor Nederland vonden we geen vergelijkbaar recent cijfer, dus hoe het hier precies uitpakt is niet te zeggen.
Kort gezegd: als je fles de komende tijd goedkoper wordt, komt dat waarschijnlijk vooral door een goede oogst, en veel minder door een eventuele Amerikaanse boycot. En die goede oogst is nog niet binnen. Hitte tijdens de rijping is het grootste risico, en als daar flink schade door ontstaat, kan de recente prijsdaling snel omslaan.
Hoe je ziet waar jouw olijfolie vandaan komt
Dit nieuws is wel een goede aanleiding om eens beter naar je eigen fles te kijken. Veel mensen denken bij olijfolie aan Italië, maar in het schap staat verrassend veel Spaanse olie, ook als het merk Italiaans klinkt. Op het etiket van extra vierge en vierge olijfolie moet de herkomst staan. Die kom je in grofweg drie vormen tegen:
- Eén land, bijvoorbeeld “olijfolie uit Spanje” of “product van Griekenland”. Dan komen de olijven uit dat land.
- “Mengsel van olijfoliën uit de Europese Unie”. Dat is olie uit meerdere EU-landen, en in de praktijk zit daar vaak een flink deel Spaanse olie in.
- “Mengsel van olijfoliën uit en niet uit de Europese Unie”. Dan is een deel bijvoorbeeld uit Tunesië of Turkije afkomstig.
Staat er alleen een Italiaans adres of een Italiaanse naam op, dan zegt dat iets over waar de olie gebotteld is, niet waar de olijven groeiden. Dat is niet erg, olie uit verschillende landen kan prima van goede kwaliteit zijn, maar het helpt om te snappen waarom een conflict tussen Spanje en Amerika ook iets zegt over het schap bij jou om de hoek.
Wat dit betekent voor je keuken
Olijfolie is voor wie plantaardig kookt een van de belangrijkste vetten. Je bakt erin, maakt er dressings mee en giet het over pasta en geroosterde groente. Een prijsschommeling van een paar procent merk je dus wel. Toch is er geen reden om nu te hamsteren of juist te wachten. Een fles olijfolie blijft na opening het best een paar maanden goed, donker en koel bewaard, dus voorraden aanleggen loont nauwelijks.
Wil je bewuster kiezen, dan zegt de herkomst en de teeltwijze vaak meer dan de prijs of de naam op de fles. Daarover schreven we eerder in ons stuk over biologische olijfolie als basis voor plantaardig koken. Voor het bakken op hoog vuur kun je ook prima uitwijken naar raapzaadolie, die in Europa zelf wordt verbouwd en een stuk minder afhankelijk is van wat er tussen Madrid en Washington gebeurt.
