Bedrijfsleven schreef mee aan de wet tegen kindermarketing: wat erin staat

Een zak chips met K3 op de voorkant, een koek in de vorm van een dinosaurus, een plastic speeltje bij het ontbijtpakket. Het kabinet beloofde in 2022 een wet die zulke marketing voor ongezond eten en drinken aan banden legt. Vier jaar later ligt die wet er nog steeds niet, en nu blijkt wie er intussen wel aan mocht schrijven. Foodlog meldde op 21 oktober 2026 dat de voedingsindustrie mocht meepraten over de tekst, terwijl gezondheidsorganisaties nog altijd wachten op de openbare consultatie. Wat staat er volgens de stukken nog in de wet, wat is eruit gehaald, en wat betekent dat voor wat je kind in het schap ziet?

Wat foodwatch boven water kreeg

De onthulling komt van foodwatch, dat in juli 2025 een Woo-verzoek indiende bij het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Pas na tussenkomst van de rechter kwamen de documenten, grotendeels zwartgelakt. Wat wel leesbaar is, vertelt genoeg. In januari 2025 vroeg de Hartstichting namens een groep gezondheidsorganisaties hoe het met de wet stond. Het ministerie antwoordde dat het daar pas iets over kon zeggen als het voorstel openbaar was. Vijf maanden later ging de volledige, vertrouwelijke wettekst naar de brancheorganisatie van de voedingsindustrie (FNLI) en die van de snoep- en bakkerijsector (VBZ), met het verzoek om mee te lezen en zelfs om concrete tekstvoorstellen te sturen.

Campaigner Tahnee Didderen van foodwatch vat het samen als “wie de wet wil afzwakken, mag stiekem vooraf meelezen.” Op dinsdag 20 oktober was er een hoorzitting over het zwartlakken, en daarna zei Nicole van Gemert van foodwatch tegen Foodlog dat het ministerie het wetsvoorstel niet langer moet ophouden.

Van negen verboden naar drie

Dit is het deel dat je als ouder of als bewuste eter het meest raakt. In de eerste ambtelijke voorstellen stonden negen marketingtechnieken die verboden zouden worden. In de versie van juni 2025 zijn er daar volgens foodwatch nog drie van over. Uit de stukken blijkt welke technieken onder meer zijn geschrapt.

• Het verbod op speelgoed bij ongezonde producten.
• Regels voor de vorm van producten, zoals snoep in dierenvorm.
• Het verbod op fantasiefiguren.
• Het verbod op het woord “kind” op de verpakking.

Daarnaast kwam er een uitzondering voor sinterklaas- en paasproducten. Welke drie verboden wel zijn blijven staan, staat niet in de openbare stukken, omdat juist die passages zwart zijn gemaakt. Volgens het ministerie zelf was er weerstand bij ondernemers en hadden bakkerijen en chocolatiers moeite met de gevolgen. De eigen beleidsambtenaren hadden geadviseerd alles te laten staan, omdat de wet anders minder effect zou hebben. Dat advies is niet gevolgd.

Leg die lijst naast een gemiddeld snoep- of koekschap en je ziet waarom dit ertoe doet. Dierfiguren, vrolijke personages en een cadeautje in de doos zijn precies de dingen waar een kind van vijf naar grijpt. Wie een plantaardig of gewoon wat gezonder eetpatroon thuis normaal wil maken, merkt dat elke keer bij de kassa. Een eerder stuk over gezond eten vanzelfsprekend maken zonder te betuttelen liet al zien hoeveel de omgeving bepaalt wat er in het mandje belandt.

Wat er nu al geldt

Zolang de wet er niet is, regelt de industrie het zelf. De regels voor reclame aan kinderen staan in de Reclamecode voor Voedingsmiddelen. Het kabinet schreef in een Kamerbrief van april 2024 dat die afspraken door de industrie zijn gemaakt en dat zij zelf verantwoordelijk is voor de naleving. Onderzoeksbureau Panteia keek in 2023 in opdracht van het ministerie hoe vaak kinderen tot 13 jaar met voedingsreclame in aanraking komen. De uitkomst was dat dat via alle onderzochte media gebeurt, van televisie en YouTube tot verpakkingen, sportclubs, supermarkten en bioscopen. Die monitor was voor de toenmalige staatssecretaris reden om nieuwe wetgeving belangrijk te noemen.

Ook de horeca doet aan zelfregulering. Koninklijke Horeca Nederland noemt in een overzicht van 6 oktober 2026 het Fastservice Manifest uit 2024, waarin fastfoodketens beloven geen reclame te richten op kinderen tot 16 jaar. KHN zegt het doel van een gezondere leefstijl te steunen, maar wil dat begrippen als kindermenu en kinderijsje blijven bestaan en twijfelt of een wettelijk reclameverbod werkt.

Een wet die steeds een jaar later komt

Wie de beloftes op een rij zet, ziet waarom foodwatch het geduld kwijt is. Elke keer schoof de datum op.

Het opvallende is dat het coalitieakkoord spreekt over aanscherpen, terwijl de tekst die de industrie heeft gezien juist is afgezwakt. Of de nieuwe consultatie weer met negen verboden komt, of met de drie uit 2025, is op dit moment niet te zeggen.

Wat je er in de supermarkt van merkt

Voorlopig weinig. Zolang er geen wet is, blijven speelgoed bij ongezonde producten, snoep in dierenvorm en stripfiguren op verpakkingen gewoon toegestaan, zolang ze binnen de zelfregulering van de industrie passen. En komt de wet er in de vorm van juni 2025, dan blijft een groot deel daarvan ook daarna in het schap staan.

Wat je wel kunt doen is zelf het etiket lezen in plaats van de voorkant. Een vrolijk figuurtje zegt niets over hoeveel suiker of zout erin zit, net zoals een vermelding als KIDS op de verpakking weinig zegt over wat een kind echt nodig heeft. Zodra de internetconsultatie opengaat, kan bovendien iedereen reageren, ook ouders. Dat is het moment waarop gezondheidsfondsen en consumenten voor het eerst hetzelfde te zien krijgen als wat de industrie al in 2025 op haar bureau had. Wij vinden dat dat moment te lang op zich laat wachten.